پیــــــــــــــــــــــــــــــــــــام

مدیریت

خودکشی چیست ؟

معلومات مختصر درمورد خودکشی

آعاز سخن

از انجایکه خودکشی به عنوان یک پدیده روانی-اجتماعی، موضوع چند وجهی و پیچیده یی است که تمام ملل و جهان با آن مواجه میباشند. وقتی شخصی مرتکب خودکشی می شود، معمولا وابستگان و دوستان او متعجب و حیران می شوند اما پس از بررسی دقیق سرنخ هایی بدست می آید که در عین دشواری ضرورت پیگیری و جستجوی کمک و خدمات تخصصی را آشکار می سازد.

بنابراین پیش بینی خودکشی حتی برای متخصصان امری آسان و دقیق نیست، ازین رو بررسی د قیق علایم ونشانه های خطر خودکشی برای تشخیص به موقع و مناسب بسیار کمک کننده است.

چندی قبل یکی از دوستانم که همیشه میگفت او عاشق است وهمیشه دختری را که دوست داشت درموردش فکر میکرد ودرجستجوی آن بود که به شکلی از اشکال دخترمورد نظر وفامیل اش را قانع نماید تا پیشنهاد او را بپذیرد ، وی میگفت ، دختر که من او را دوست دارم به تمام معنی موافق است که با من اذدواج نماید، اما چون دوستم در یک فامیل که در سطح پائین اقتصادی قرار داشت ونمی توانست اقدام عاجل نماید به همین خاطر موضوع پیشنهاد ازدواج به فامیل آن دختر به تاخیر افتاده بود ولی بعداز گذشت مدت زمانی دوستم به من تیلفون کرد وقرارگذاشتیم که همدیگر را درساحه دانشگاه ملاقات نمائیم وقتیکه باهم یک جاشدیم برایم  داستان ناراحت کنندهء را بیان نموده وگفت  که پدر دختر چون یک شخص پول دوست بود دخترش را بایک پسریکه کاملاً بیسواد ولی پول دار هست،  نامزد نموده است ودوستم از لحاظ روحی به قدری ناراحت به نظر میرسید که من کاملاً نگران آن بودم که دست به کارهای مهلک خواهدزد ، من هم درآنجا بسیار همرایش صحت نمودم واز وی خواستم که دیگر آن دختر را فراموش نماید ظاهراً چیزی نمیگفت ولی متاسفانه فردای همان روز اطلاع یافتم که دوستم بعداز حمام نمودن خودش را حلقه آویز وبه زندگی زیبایش پایان داده است ، در واقع من هم از شنیدن این ماجرا بسیار متاثر بودم ودرحقیقت این امر بنده را  به آن واداشت تا روی این موضوع(خودکشی) تا جایکه امکان دارد تحقیق نمایم  ، در آغاز به توضیح، تعریف و مسیر تاریخی خودکشی ،راجع به انواع و جهات خودکشی بعداً خودکشی از دیدگاه اسلام ، بعضی مسایل دیگر که مهم به نظر میرسد ودر آخیر هم مختصراً به نتیجه گیری خواهم پرداخت باید متذکر شد که متاسفانه در کشور عزیز افغانستان نسبت جنگهای چنددهه اخیر ،بحرانهای سیاسی واجتماعی کشور عزیز مان از هر لحاظ بخلصوص از ناحیه علمی آسیب پذیر گردیده است  و عدم دسترسی به  منابع (کتاب) و.... باعث آن شد که تهیه این مطالب وقت زیادی را در برگیرد .

درپایان از خداوند بزرگ "ج " استدعا میدارم ،این رساله که برگرفته از بعضی سایت ها وکتابها میباشد هرچند که کوچک هست برای دوستانیکه مطالعه میکنند مفید واقع شود، وهمچنان جاه دارد که از دوست بزرگ ودوست داشتنی ام محترم جلیل "بخشی" قلباً تشکری نمایم که در قسمت تهیه این مطالب بنده را همکاری نموده است واز خداوند بزرگ برای موصوف آرزوی موفقیت میکنم .

باحرمت

لیاقت علی فروتن

کابل افغانستان

تعریف خودکشی:

خودکشی از دو لغت دارای ریشه لاتین sui به معنای خود و cide  به معنای کشتن مشتق شده است. و در حال حاضر نه به صورت خودکشتن که به صورت خودکشی استعمال می شود. برای اولین بار این اصطلاح در سال 1837 توسط دفونن فرانسوی به کار برده شد.

خودکشی عملی است که فرد برای پایان دادن به زندگی خود به طور آگاهانه و خودخواسته انجام می دهد و یا خودکشی عبارت از از بین بردن زندگی یک نفر که عملا به دست خودش می باشد.

( ص 11-44 )

در یک تعریف ساده به معنای قصد جان گرفتن از خود و یا با وسیله ای خود را کشتن است.

در تعریف دقیق به معنای پرخاش و عصیان فرد بر ضد خود  که به طور معمول باوادار کردن فرد، و زیان مادی و معنوی به دیگران (از خویشان و نزدیکان گرفته تا همه افراد جامعه) همراه است.

به تعبیر دیگر فردی که از بهداشت روانی محروم است، احساس می کند که برای ر سیدن به سعادت و خوشبختی ضعیف و ناتوان است ونیز احساس میکند که نمی تواند برای زیستن خود هدف و معنایی معقول و مورد قبول بیابد. او زندگی را پوچ و بی هدف می داند واز این نداشتن هدف و نرسیدن به خوشبختی به قدری رنج می برد خود را در زندانی از غم و اندوه مصور می بیند. او می کوشد تا به زندگی خود  پایان دهد. و خود را از میان بردارد و به امید این که از این احساس رنج رهایی یابد، به این پدیده خودکشی می گویند.

در حقیقت خودکشی بی ارزش_ بیماری روانی _ موجب تنفر و انزجار مردم مایه ی سرافکندگی _زشت، منفور، مایه ی زیان و بی حثیتی اجتماعی است. با خودکشی احساسات و عواطف اجتماع جریحه دار می شو د. شخص و شخصیت فرد کشته می شود. به نظر پرمورون هر نوع مرگی که به طور مستقیم و غیر مستقیم از عمل مثبت یا منفی فرد که از نتیجه اقدام خودآگاه بوده است، ناشی گردد.

و یا به عباره دیگر، به عملی که شخص معمولا به طور ارادی آگاهانه و ناآگاهانه به وسیله ی آن رشته ی حیات خود را از هم می گسلد، خودکشی اطلاق می شود.

بر اساس تعریف دورکیم، جامعه شناس فرانسوی، خودکشی عبارت از آن دسته مرگ هایی است که به طور  مستقیم و یا غیر مستقیم بر اثر اقداماتی که فرد انجام داده و در عین حال به نتیجه آن که مرگ است واقف می باشد روی می دهد.

ارسطو معتقد است عملی که به وسیله شخ ص برای محروم ساختن خودش انجام می گیرد. در حالی که این عمل به منظور فداکاری نمی باشد یعنی فرد برای قربانی شدن به انتحار دست نمی زند.

برای مشخص شدن تعریف دقیق خودکشی نگارنده لازم می داند به سه اصطلاح 1- خودکشی انجام شده 2- اقدام به خودکشی 3- افکار خودکشی، اشاره کند.

باید بین خودکشی و اقدام به خودکشی از لحاظ روان شناختی نوعی تفکیک قایل شد. چه در گذشته اقدام به خودکشی و درجه ی خفیف تر در ردیف خودکشی قرار می گرفت. ولی امروزه گفته می شود که اقدام به خودکشی و مقیم ماندن یک مسئله جداگانه ای است که علاوه بر خصوصیات عام خودکشی دارای مبانی اسیب شناسی روانی خاص خود است.( ص 11- 45 )

تاریخچه ی خودکشی

اولین نگرش علمی

خودکشی برای اولین بار در سال 1737 به وسیله ی دی فونن صورت گرفت وی برای اولین بار کلمه ی SUICIDE  را در فرانسه به کار برد که در سال 1762 به وسیله ی آکادمی علوم فرانسه پذیرفته شد.

او لین مطالعه ی نظام دار درباره ی خودکشی نیز به دست امیل دورکیم در سال 1897 در کتابی به نام خودکشی مطرح گردید. او در کتاب خود به بحث درباره ی خلاء موجود میان مذهب و اخلاق پیرامون خودکشی پرداخته و به عنوان نتیجه ی کتابش (خودکشی) را به عنوان پیامد طبیعی رابطه ی فرد و اجتماع در نظر گرفته است. همچنان بیان کرده که میزان نظم و انزوای اجتماعی و سرکوبی افراد در اجتماع دلایل بنیادین در تفاوت میزان خودکشی در کشورهای مختلف می باشد. به نظر او شرایط اجتماعی در عصر جامعه صنعتی شده تا حدود زیادی منشا ناهنجار ی های اقتصادی که عامل دایمی و اختصاصی در خودکشی است، می باشد.( ص 1 - 29 )

در حقیقت در گذشته ها خودکشی به عنوان جرم علیه خود، جامعه و به طور کلی گناه محسوب می شد. کسانی که خود را می کشتند از تشریفات کفن  و دفن مذهبی محروم می شد ند. به منظور رعایت تقدس بیرونی کفن و دفن پنهانی انجام می شد. در بعضی کشورها چه بسا با شهامت بر سر چهارراه ها چوبه ی مرگ برپا می کردند. این امر رایج بود تا این که تحقیقات انجام شده در مورد افرادی که خود را می کشتند، عدم تعادل ذهنی آنان را تأییدنمود. از این رو به تدریج به حکم خودکشی پایان داده شد. و تا حد زیادی از کلمه ی ننگ بود ن آن کاسته و چنبه ی تقدسی کفن و دفن حذف گردید.

در آخر قرن نوزدهم فروید نخستین دیدگاه روان شناختی را در مورد خودکشی ارایه کرد. او خودکشی را نهایت خشم معطوف به خود ناشی از ناخودآگاه فردی دانست و غرایض را به دو دسته ی مرگ و زندگی تقسیم کرد و معتقد بود که غریزه ی مرگ بلافاصله پس از تولد به کار می افتد و تمایل به بازگشت دارد و موچب مرگ و نیستی –کیفر- عداوت و انهدام نسل بشر می شود. اما غریزه زندگی موجب دوستی، عشق و محبت ، تولید نسل و صیانت ذات است. راوین استنگل از جمله کسانی است که گناه خودکشی را به دوش اوضاع و احوال اجتماعی می اندازد. و معتقد است روابط اجتماعی فی مابین انسان ها فوق العاده بد و مایوس کننده شده است. ارسطو خودکشی را عملی می دانست که شخص برای محروم ساختن خویش انجام می دهد. اما این عمل به قصد فد اکاری نمی باشد.

پژوهش های راث بندیکت[1] نشان می دهد که برخی از اقوام مانند قبیله ی زونی[2] مفهوم خودکشی را نمی داند. چون مردمان آرامش طلب اند. اما برای سرخ پوستان کواکیوتل[3] این پدیده امری عادی به حساب می اید.  بعضی

اسکیموهای جوان پدر ومادر خود را سخت پیر شده باشند، و کاری از دستشان برنیاید به دست خود می کشتند. اگر کسی از انجام آن سرباز زند جنان است که گویی وظیفه ی فرزندی را انجام نداده است. بعضی از زنان سرخ پوست امریکای شمالی فقط بدان سبب خود را کشته اند که شوهرانشان آنان را سرزنش کرده اند.

خودکشی در بین فرقه های بود ایی به ویژه در میان متعصبین مذهبی و در راه مذهب و عقیده تشویق می شود. و حتی ممکن است عقیده ی کسانی که در این راه خود را می کشتند ، زیارتگاه شود.

در جاپان در هاراگیری[4] یک نوع خودکشی تشریفاتی بود که بعد از شکست نظامی برای اجتناب از اسارت و خفت و خواری و شکنجه های بعدی صورت می گرفت . به این ترتیب بسیاری از افراد سامورایی پس از مرگ مخدوم خود را می کشتند. تا در دنیای دیگر ککمر به خدمت او بندند. و شوگون چون در سال 1651 به حال احتضار افتاد، وظیفه ی "جونشی" یعنی "پیروی از مرگ" را به یاد وزیر اعظم خود آورد بی آن که سخنی بر زبان اورد. هم خود و چند نفر از پیروانش را به قتل رساند.

در هندوستان از عهد باستان ، برابر نفوذ قابل ملاحظه ی اندیشه برهمن ها، دانایان جامعه، هندیان در جریان انجام جشن های مذهبی مکرر دست به خودکشی می زدند.

در فلسفه ی هندوها جسم دارای اهمیت و ارزش چندانی نیست. فرقه ی جنیسین[5] تنها راه رهایی را ریاضت کشیدن و خویشتن داری از آزردن زندگان می داند. مرتاض جیسین تنها جانی را که می تواند بگیرد همان جان خود اوست و کیش او خودکشی را بسیار تایید می کند و اگر خصوصا از گرسنگی کشیدن آرام باشد زیرا این بزرگترین روح در اراده ی بر کور زیستن است. بسیاری از جیسین ها بدین طریق جان خود را از دست داده اند. می گویند رهبران این فرقه حتی امروزه هم با گرسنگی کشیدن جهان را ترک می کنند.

در یونان باستان و روم طرز تلقی خودکشی از محکوم ساختن تا ستایش تفاوت داشت. برخی از فلاسفه خودکشی را به عنوان شیوه ی کاملی برای رهایی از مصیبت ها توجیه می کردند. کلیسیای مسیحی در قرن وسطی خودشکی را به عنوان نوعی آدم کشی محکوم می کرد.

سن آگوستین[6] آن را تحت هر نوع شرایطی یک جنایت می دانست در برخی از کشورهای اروپایی اموال شخصی که مرتکب خودکشی می شد توقیف می گردید. و بنابر سنتی که در دوران قبل از مسیحیت مربوط می شود یک میخ چوبی را  در بدنش فرو کرده او را در چهار راه دفن می کردند. در انگلستان در سال 1870 از نظر قانونی خودکشی جرم محسوب می شود . و وابستکان خود مجبور به پرداخت غرامت به دربار بودند. البته بعدها این قانون به کلی لغو گردید و در حال حاضر بستگان افرادی که خودکشی می کنند از دریافت غرامت بیمه محروم می شود.

علت و علل خودکشی

بررسی علت و علل خودکشی در افراد به عنوان نشانه‌هایی از عدم احساس امنیت فردی از آنجا که یکی از جرایمی است که در اروپا و امریکا رقم بالایی را در میان سایر جرایم به خود اختصاص داده است، معضل پیشروی بسیاری از کشورهای جهان است. در آمریکا همه ساله حداقل 30 هزار جوان به دلیل آینده نامعلوم و زندگی بدون هدف، دست به خودکشی می‌زنند و در کشور فرانسه نیز روزانه 438 تن به دلایل مختلف اقدام به خودکشی می‌کنند.
آسیب‌پذیری شخصیت در اقدام کنندگان به خودکشی؛ افسردگی، فقر، اعتیاد و اختلافات خانوادگی همچنان قربانی می گیرد   بررسی علت و علل خودکشی در افراد به عنوان نشانه‌هایی از عدم احساس امنیت فردی از آنجا که یکی از جرایمی است که در اروپا و امریکا رقم بالایی را در میان سایر جرایم به خود اختصاص داده است، معضل پیشروی بسیاری از کشورهای جهان است. در آمریکا همه ساله حداقل 30 هزار جوان به دلیل آینده نامعلوم و زندگی بدون هدف، دست به خودکشی می‌زنند و در کشور فرانسه نیز روزانه 438 تن به دلایل مختلف اقدام به خودکشی می‌کنند.  میزان اقدام به خودکشی در چند کشور اروپایی دیگر از جمله سوئیس و سوئد حدود 18 تا 25 در یکصد هزار و در مجارستان 58 در یکصد هزار تن گزارش شده است. به گزارش سرویس حوادث خبرگزاری دانشجویان ایران، هر چند بنابر اعلام کارشناسان، خودکشی معضل اصلی جامعه ایرانی نیست، اما بررسی آمار خودکشی در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که با آمار فزاینده‌ای در برخی از استانها مواجه هستیم، به طوری‌که طبق نتایج بدست آمده از پژوهش‌های صورت گرفته استان ایلام بالاترین آمار اقدام به خودکشی و سمنان پایین‌ترین شاخص اقدام به خودکشی موفق را به خود اختصاص داده‌اند.  همچنین بنا بر تحقیقات انجام شده، بیشترین اقدام به خودکشی در مردان بین سنین 20 تا 25 ساله و در زنان بین سنین 16 تا 20 ساله بوده است. به عبارت دیگر گر چه مردان کمتر از زنان اقدام به خودکشی می‌کنند اما خودکشی واقعی در بین آنها که منجر به مرگ شده باشد، سه برابر زنان بوده است. این موضوع بیانگر آن است که گرچه مردان کمتر از زنان اقدام به خودکشی کرده‌اند ولی آن عده که به این عمل مبادرت می‌ورزند به واقع خواهان مرگ هستند. در حالی‌که کارشناسان، «افسردگی» را اصلی‌ترین عامل خودکشی می‌دانند اما در برخی استانها «اختلافات خانوادگی» مهمترین عامل ذکر شده است. همچنین افزایش خودکشی در میان جوانان حاکیست، احساس یاس، پوچی و سرخوردگی به عنوان آفتی خطرناک، سلامت سرمایه‌های زرین کشور را تهدید می‌کند. تصمیم برای ارتکاب رفتار خودکشی ممکن است تکانشی ، بدون اندیشیدن قبلی کافی بوده یا نتیجه نشخوار ذهنی طولانی باشد .  به گزارش ایسنا، برخی از جامعه شناسان انگیزه‌های اقدام به خودکشی در افراد را در درون جامعه جست وجو کرده و بر این باورند که این امر تا زمان تغییر مشخصات و مختصات اقتصادی، اعتقادی، بهداشتی و آموزشی وجود دارد و این بدان معنا است که جامعه زمان زیادی بعد از این را نیز باید شاهد مرگ خودخواسته باشد. در این میان به نظر می‌رسد، سال‌ها تحقیق و پژوهش برای بررسی علل و عوامل اجتماعی و روانی بروز رفتار اقدام به خودکشی و شناسایی محرک‌های اصلی همچون آسیب‌هایی همچون اعتیاد، فقر، اعمال خشونت شدید روانی و فیزیکی، افسردگی، اختلال شخصیتی و اختلافات خانوادگی و... در شرایطی که فرد در معرض خودکشی، دچار احساس ناکامی شده و در گذر از تئوری درماندگی، خود را بدون حامی می‌یابد، صدمه به خویشتن و مرگ به عنوان آخرین گزینه از سوی فرد آسیب دیده انتخاب می‌شود.  این در حالیست که علیرغم تلنگر‌های تحقیقاتی و زنگ خطر در پی بروز این پدیده که به گفته دکتر مرتضی رهبر طارمسری متخصص پزشکی قانونی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، سومین عامل مرگ در میان نوجوانان و هفتمین عامل مرگ در میان جوانان است، هنوز مسؤولان در پی چاره‌اندیشی در خصوص پیشگیری از وقوع خودکشی به طور منسجم برنیامده‌اند، به طوری‌که طرح این پرسش همچنان به اعلام راهکارهای مشاوره‌ای ختم می‌شود، بی‌آنکه به صورت منسجم برای آن برنامه‌ریزی صورت بگیرد.  دکتر افروز رییس سازمان روانشناسی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار «حوادث» ایسنا با تأکید بر این‌که افرادی که دارای شخصیت منفعل و آسیب‌پذیری هستند، بیشتر دست به خودکشی و خودآزاری می‌زنند، افزود: بر این اساس این عده به جای حل مشکل، سعی در حذف صورت مسأله‌ می‌کنند، چراکه می‌خواهند با خودکشی مشکل را متوجه دیگران کنند.  به گزارش ایسنا، وی تصریح کرد: از این رو این‌گونه افراد، اغلب با انتخاب شیوه‌های جنجال برانگیز در خودکشی نسبت به آسیب‌های و مشکلات پیشرو اعتراض اجتماعی خود را بیان می‌کنند. افروز اضافه کرد: خودکشی زمانی رخ می‌دهد که فرد علاوه بر عدم تجربه دلبستگی امن، در لحظات بحرانی زندگیش، خود را تنها و بی‌حامی احساس می‌کند و چون از نظر توانایی شخصیتی، تحمل ناکامی و حل مشکل را ندارد، با از دست دادن انگیزه‌های حیاتی، مثبت اندیشی و امیدواری به بن‌بست خودکشی می‌رسد.  وی گفت: این در حالیست که امروزه به دلیل پیچیدگی‌های روابط اجتماعی، یافتن راههای صحیح ارتباطی می‌تواند در کاهش بروز این آسیب اجتماعی نقش مهمی را ایفاء کند. همچنین دکتر محمد تقی جغتایی، رییس دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی نیز در این باره به ایسنا گفت: نتیجه سال‌ها تحقیقات پژوهشگران برای شناسایی آسیب‌های اجتماعی در وقوع خودکشی نشان می‌دهد برگزاری جلسات روانشناسی برای افرادی که در فقر به سر می‌برند یا خودشان و اعضای خانواده‌اشان در گرداب اعتیاد گرفتارند، نمی‌تواند تبدیل به راهکار شود، بلکه اقدام مؤثر، فقرزدایی و جلوگیری از گرایش افراد به مصرف مواد مخدر است.  وی راههای    پیشگیری از وقوع خودکشی را وابسته به عواملی همچون منطقه جغرافیایی، بررسی فرهنگی، روش‌های برگزیده جمعی در اقدام به خودکشی دانست و اظهار کرد: بر این اساس روانشناس و مددکار باید در جهت هدایت ذهنی و روانی افراد در معرض خطر به منظور جلوگیری از وقوع حادثه وارد عمل شود.  رییس دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی با اشاره به پدیده خودسوزی در میان زنان ایلامی به عنوان یک نمونه آماری کشور اظهار می‌کند: عالی‌ترین پاسخی که از اقدامات صورت گرفته در ایلام به دست آمد، کاهش آمار خودسوزی زنان در طی ماههای فعالیت تیم‌های مشاوره در منطقه بود، به طوری‌که فعالیت و تمرکز چند ارگان همچون استانداری، سازمان بهزیستی و ... به پیشگیری از ادامه روند انجامید. وی مهمترین علل موفقیت در زمینه پیشگیری از وقوع خودکشی در کشور را پذیرش خدمات مشاوره‌ای از سوی افکار عمومی ذکر کرد و افزود: در حال حاضر تنها راه پیشرو شناسایی و هدایت افراد آسیب پذیر در مقابل پدیده خودکشی از طریق مشاوره‌های روانی است. هنوز امکان شناسایی افراد آسیب پذیر در مقابل خودکشی و تمرکز خدمات مشاوره‌ای وجود ندارد.

 ادامه دارد ...