رییس بانک مرکزی، اقتصاد افغانستان را تاثیر ناپذیر از بحران مالی جهان اعلان کرد!
رییس بانک مرکزی، اقتصاد افغانستان را تاثیر ناپذیر از بحران مالی جهان اعلان کرد!
به عقیده اقتصاددان طرفدار سیستم بازار، به دنبال فشار های دولتی برای پرداخت وام های باکیفیت پایین به گروه های از شهروندان که توانای باز پرداخت قرضه های شان را نداشتند، نهاد های مالی قرضه دهنده در امریکا، اعتبارات آسان دراز مدت را با نرخ بهره (سود) پایین برای خریداری خانه و صاحب خانه شدن، در اختیار اقشار کم درآمد قرار دادند؛ اما قرضه گرنده گان در اثر عدم توانای باز پرداخت اقساط شان، از دولت و نهاد های مالی قرضه دهنده خواستند تا خانه های شانرا تحت ملکیت خویش در آورند. این روند باعث بوجود آمدن بی اعتمادی مردم نسبت به بازارمسکن شده و قمت ها بصورت روز افزون درین سکتور کاهش یافته و موجب بروز بحران مالی در بازار مسکن و بازار بورس که درین بخش سرمایه گذاری نموده بودند؛ گردید.
همانطوریکه شاهدیم این بحران تنها در امریکاه باقی نمانده، بلکه پس لرزه های آن به اروپا، آسیاه و استرالیا نیز رسیده و باعث کاهش شاخص قمت ها در بازارهای بورس و بطی شدن آهنگ رشد اقتصادی درین کشور ها گردیدند. اندرباب علل بروز این بحران و چگونگی تاثیرات آن بر اقتصاد سایر کشور ها، گفتمان ها بصورت گسترده در محافل اقتصادی، سیاسی و دانشگاهی در اکثر کشور ها به بحث گرفته شده و سیاست گذاران و تصمیم گیران اقتصادی در تفاهم با اقتصاددان شان، تدابیر را غرض جلوگیری از امواج بحران مالی امریکا در کشورهای شان اتخاد نمودند. اقتصاد دانان سوسیالیستی و پیروان این خط ، بروز این بحران را ناشی از عوارض خودی (ذاتی) نظام اقتصادی بازار آزاد دانسته و انباشت سرمایه، بصورت انبوه را از علل اساسی بوجود آمدن این بحران دانسته و از ظهور بحران مالی در سیستم بازار آزاد مسرور شده و به این امید که به آنچه آرزو داشته اند بیسار نزدیک شده اند. نه تنها سوسیالیست ها از ایجاد این بحران خوشنود شده و امیدوار به تحقق نظام اقتصادی ایدیال شان که همانا نظام اقتصادی سوسیالیستی یا پلان مرکزی میباشد، گردیدند بلکه بعضی از اسلامیست های ایدیولوژیک مثل رییس جمهور جمهوری اسلامی ایران و خطیب نماز جمعه تهران نیز وقوع این بحران را به فال نیک گرفته و اظهار خوشحالی نمودند.
بهر حال، هدفم از مقدمه بالا اشاره ای به واکنش های بود که در سایر کشور ها نسبت به بحران مالی و بانکی جدید آمریکا اتخاد کرده بودند. اما متاسفانه پلانگذاران و سیاست گذاران اقتصادی در کشور ما، در مقابل بحران مالی اخیر چنان خاموش نشست، گویی که آب از آب تکان نخورده و حتی تبعات این بحران بصورت درست، در رسانه های ما نیز به بحث گرفته نشد!
اخیراً چند روز پیش عبدالقدیر" فطرت" رییس کل بانک مرکزی افغانستان اعلان کرد که این کشور به دلیل نداشتن روابط تنگاتنگ اقتصادی با سایر اقتصاد های دنیا و سرمایه گذاری سرمایه گذاران این کشور در بازار طلا، در کشور مورد علاقه شان، از خطرات ناشی از تاثیرات منفی بحران مالی جهان محفوظ بوده و متاثر نمیگردد! این درحالیست که نظام اقتصادی کشور، تحت عنوان نظام اقتصاد بازار در قانون اساسی افغانستان نهادینه شده و این امر موجب ورود کالا های بی کیفیت به بازار های داخلی گردیده و بنگاه های تولیدی داخلی را از سایکل رقابت بیرون کشیده اند. از طرف دیگر تقریباً کل مایحتاج اتباع این کشور از آدرس واردات از کشورهای مثل چین، ایران و پاکستان تهیه میگردند.
طوریکه میدانم بحران مالی اخیر باعث کاهش رشد اقتصادی و صادرات کالاهای تولیدی کشورچین شده و این روند قمت کالاهای وارداتی چینی را در افغانستان افزایش خواهد داد. به تاریخ 16 نوامبر سال جاری، قرار داد بین جامعه تجاری افغانستان و ایران به امضا رسید که به موجب آن تجاران افغانی میتوانند مواد اولیه و ضروری را از کشور ایران وارد نمایند. بحران مالی اخیر درآمد های نفتی این کشور را شدیداً متاثر کرده و ایران با کسر بودجه مواجه میباشد. برنامه ریزان اقتصادی برای رفع کسر بودجه این کشور، اقدام به اخذ مالیات از بنگاه های تولیدی نموده وقمت اقلام صادراتی آن افزایش خواهد یافت. این حالت بصورت غیر مستقیم روی اقلام وارداتی افغانستان تاثیر گذاشته و فشار تورمی را افزایش خواهد داد.
محمد ضیا "شفایی"