هماکنون بخش وسيعي از شاگردان معارف، مامورين، معلمين، فرهنگيان و ديگر نخبه گان فرهنگي با استفاده از خدمات آن شبکه ها با سيستم انترنيت وصل بوده و از آن منبع تقويه فکري مي گردند.
علاوه بر شبکه ارتباطات مخابراتي و راديويي، وسيله ارتباط جمعي، بصري، تلويزيون، ويديو، کامپيوتر و امثال آن تقريباً جزء اصلي زنده گي مردم جاغوري به شمار مي رود.
دراين مورد ميتوان با جراُت گفت، که هشتاد فيصد مردم جاغوري با استفاده از آنتن و صفحات ارتباطي با ماهواره ها از تلويزيون اکثريت کشورها بهره مي گيرند.
چون خدمات آموزش لسان انگليسي در هر بازار وجود دارد، لذا در اکثر خانه ها جوانان و نوجوانان علاوه بر لسان دري و پشتو از نشرات انگليسي تلويزيون ها نيز استفاده مي نمايند.
اما متاسفانه همه اين خدمات غير متمرکز و پراگنده بوده و نياز به تمرکز و پلان دارد، تا درون يک شبکهء ارتباطات شهري سازماندهي گرديده و موثريت آن بيشتر گردد.
زراعت و مالداري:
قبلاً تذکر به عمل آمد، که در ولسوالي جاغوري اراضي زراعتي نظر به کميت نفوس کاملاً غير قابل مقايسه مي باشد، اما اين قطعات کوچک زمين تا حدي که ممکن بوده، استفاده خوب از آن صورت گرفته است.
تا جاييکه آب بويژه بعد از تقسيم بين ورثاء امکان داده، از قطعات کوچک به شکل باغداري و سبزي کاري بهره برداري صورت گرفته، ورنه اگر وسعت اراضي زيادتر از يک جريب بوده استعمال تخم اصلاح شده ، کود طبيعي و کيمياوي، ادويه ضد گياهان هرزه و استفاده از ماشين آلات ( ماشين قلبه، ماله، گندم، گندم پاکي) و امثال آن بدون مداخله دولت توسط خود مردم به گونه وسيع مروج گرديده است.
در بخش مالداري نيز بنا به تقاضاي علفچر تا حد توان مردم جاغوري از حيوانات اصلاح شده در بخش تربيه حيوانات اهلي توجه کرده اند. تداوي حيوانات نيز در بسا نقاط به شکل تداوي مدرن صورت ميگيرد، اما از آنجاييکه نفوس نظر به زمين نهايت زياد و علفچر و زمين زراعتي کم است، اينگونه توجيهات فقط مي تواند فيصدي اندک از نيازمندي هاي مردم را در عرصه معيشت تاُمين نمايد.
موضوع مهم که در جاغوري بنا به عدم توانايي به آن توجه صورت نگرفته، شيوه آبياري است، آبياري سنتي که تا هنوز هيچ نوع اصلاحات فني و تخنيکي روي آن بکار بسته نشده، از دو لحاظ ( هم از لحاظ کميت و هم از نظر کيفيت کار ) باروري و حاصل دهي را در سطح پايين سقوط داده است.
در بخش باغداري مردم توجه بي نهايت وسيع نموده است. سيب تير ماهي اصلاح شده، زردآلوي مختلف النوع اصلاح شده، بادام زودرس و امثال آن توسط هر خانواده تربيه و در سطح حاصل دهي ارتقا داده شده است.
اما اين کميت اندک نتوانسته به عنوان کالاي اقتصادي قابل توجه وارد بازار گرديده و خانواده دهقاني را از لحاظ اقتصادي کمک نمايد، فقط نيازمندي روزمره و فصلي خانواده ها بر آورده شده است.
بناً تسلط بر آب و بالا کشيدن آن در سطح اراضي و ايجاد بندهاي بويژه کوچک در محلات و حفر چاه هاي عميق در ساحات رسوبي براي ارتقاي اقتصادي منطقه در اولويت قرار دارد.
در نهايت براي ايجاد اصلاحات لازم مرکزيت قانونمند لازم است تا در اتکا با آن شرايط را با ديد علمي مطالعه و سپس در تطبيق پلان اصلاحي ، زمينه عملي آن را از نزديک جستجو نمود.
براي مطالعه هم آن ناملايمات ارتقاي ولسوالي جاغوري به اداره ولايتي و ارتقاي بازارهاي تجاري بويژه غجور و سنگماشه به مرکزيت منظم شهري از ضروريات مبرم و اساسي براي انکشاف اين ولسوالي و کشاندن آن در سطح ملي بحيث يک منطقه فعال اجتماعي اقتصادي مي باشد.



عبدالخالق آزاد، 28 عقرب سال 1389ه.خ



پاورقی ها:

1: در اطلس مطبوعهء لندن، جاغوري را چنين ضبط نموده است:
الکائيست مشتمل بر پنج جلگا، هفتاد قريه و ده، طول چهار منزل و عرض سه منزل، چهل هزار خانوار در آنجا سکنا دارد. هماکنون جلگا مسکه و قلندر را افغان گرفته، درالحکومت آنجا سنگ ماشه است. (انکشاف ولايات مرکزي)
2: اگر وزارت امور شهر سازي بتواند طي پلان انکشاف شهر ها، در مرکز ولسوالي جاغوري، پلان ايجاد شهر را تطبيق نمايد. براي دولت افغانستان اين زمينه فراهم ميشود، که از عايدات اين حوزه توريستيک در انکشاف ملي کشور، بويژه در تقويه صنايع دستي و خانگي، تجارت، سرمايه گذاري و انکشاف مناسبات اجتماعي فرهنگي اين حوزه تحول مناسب رونما گردد.
3: ارتفاعات بلند منطقه را به قطعات جدا از هم تبديل و آنرا در قالب دره ها بحيث کانون حيات اجتماعي تبديل نموده، اما مردم زحمت کش جاغوري با تلاش و زحمت فراوان توانسته تا اين دره هاي صعب العبور و گردنه ها را توسط سرک هاي موتر رو به هم وصل و حتي در فصل زمستان هم زمينه عبور و مرور را در اتصال به مرکز سنگماشه فراهم نماِيند.