افغانستان و ضرورت مقابله با سلطهجوييهای آياسآي
نشانههای موجود در رابطه به تحركات، سازماندهي و فعاليتهای طالبان، حاكي از اين است كه ريشه اصلي آنچه تحت عنوان عملياتهای طالباني در افغانستان صورت میگيرد، در دستان سازمان استخباراتي پاكستان (آياسآي) قرار دارد، اما دولت افغانستان بدون اينكه بخواهد آياسآي را با استفاده از ابزارات ديپلماتيك تحت فشار قرار دهد، كوشش میكند تا طالبان را ترغيب به مذاكره كند. در اين رويكرد دولت يك چيز عجيب به نظر میرسد. طالبان با اينكه خود ريشه در سياستگذاريهای آياسآي دارند، دولت افغانستان را به صورت مستقلانه قابل اعتنا ندانسته، بلكه كوشش میكنند تا توجه حاميان اصلي دولت افغانستان چون ايالات متحده امريكا و سازمان ملل را به خود جلب كنند. دولت افغانستان با وصف اينكه نشانههایی دال بر عدم استقلال طالبان و وابستگي آنان به آياسآي را مشاهده میكند، اين شواهد را ناديده انگاشته و سعي میكند تا با آنان به عنوان يك هسته و گروه مستقل برخورد كرده و بهصورت مستقيم با آنان وارد مذاكره گردد. .
صبغتالله مجددي، رييس مشرانوجرگه در واكنش به ايجاد شوراي عالي صلح از سوي رييس جمهور كرزي، گفته است كه در صورت عدم همكاري آياسآي با پروسه مذاكره با طالبان، تحركات در راستاي مذاكره با طالبان به جايي نخواهد رسيد. از گفتههای رييس مشرانوجرگه افغانستان كه در عين زمان در راس و رهبري يك كميسيون دولتي براي آشتي با طالبان نيز قرار دارد، چنين استنباط میشود كه رول اصلي در برنامهريزيها در مورد افغانستان را از جانب مقابل دولت افغانستان، آياسآي دارد. .
با توجه به گفتههای رييس مشرانوجرگه، اين سوال پيش میآيد كه اگر اين تشخيص در مورد نقش آياسآي در تسلط بر طالبان درست باشد و اگر اين واقعيت داشته باشد كه طالبان در كنترول آياسآي میباشند، چرا دولت افغانستان در تعامل با طالبان، تمايلي براي برخورد مثبت يا منفي (از طرق مختلف) با آياسآي از خود نشان نداده است.
اگر اين موضوع صحت داشته باشد كه نقش اصلي در بازيهای مربوط به طالبان را آياسآي بازي میكند و طالبان صلاحيت عمل مستقلانه ندارند، ايجاب میكند كه دولت افغانستان بيجهت براي مذاكره با طالبان هزينهسازي نكند. زيرا در صورت مخير نبودن طالبان بر تصميمگيري در مورد جنگ و صلح، هزينهسازي براي مذاكره با اين گروه، نتيجهاي نخواهد داد.از اين رو منطقيترين راه براي دولت افغانستان اين است كه فشار در راستاي صلح را بر آياسآي متمركز بسازد. دولت افغانستان از نظر حقوقي اين توانايي را دارد كه با استناد بر قواعد و مقررات حاكم بر روابط بينالملل، پاكستان را براي مهار دستاندازيهای سازمان استخبارات اردوي اين كشور يا همان آياسآي، تحت فشار قرار دهد.
دولت پاكستان ملزم به اين است كه اجازه ندهد در قلمرو حاكميت آن كشور، عليه منافع و حاكميت افغانستان برنامهريزي و يا كار اجرايي صورت گیرد. از سوي ديگر سازمان استخباراتي اردوي پاكستان يا همان آياسآي، يك نهاد رسمي دولتي است كه كار آن قابليت نسبت داده شدن يا انتساب به دولت پاكستان را دارد. بنابراين اگر سازمان استخباراتي پاكستان، كاري را بر خلاف منفعت ملي و حاكميت افغانستان انجام میدهد، دولت پاكستان بايد در برابر آن جوابگو باشد.
دولت افغانستان میتواند اين كار را با طرح شكايت يا اعتراض رسمي از پاكستان به سازمان ملل متحد انجام دهد. اگر شكايتي در سازمان ملل از سوي دولت افغانستان عليه دستاندازيهای يك سازمان رسمي دولت پاكستان درج گردد، امكان جلب توجه جهاني به آن وجود دارد. اما ديده میشود كه اين كار از سوي دولت افغانستان صورت نمیگيرد. برخوردي كه دولت افغانستان در اين راستا صورت میدهد، ظاهرا بر اين استوار است كه طالبان را از سايه استيلاي آياسآي خارج ساخته و طرف مذاكره قرار دهد. اما اين كار هزينهای به مراتب بيشتر از نتيجه را براي دولت افغانستان نصيب كرده است.
اين در حالياست كه اگر دولت افغانستان از طريق مجاري ديپلماتيك، رايزنيهایی را براي ايجاد فشار بر دولت پاكستان براي قطع مداخلات و دستاندازيهای آياسآي شروع كند، میتواند تاثير مثبت بر اوضاع جنگ در افغانستان داشته باشد. اما وقتي ديده میشود، عليرغم اين اطلاعات، دولت افغانستان كاري را در اين راستا انجام نمیدهد، موضوع پيچيدهتر میگردد، در گذشته نيز ارزيابيهای مشابهي از رفتار آياسآي با افغانستان وجود داشته است. در گزارشي كه از سوي سايت ويكي ليكس منتشر شد، اعلام گرديد كه سازمان استخباراتي پاكستان در طول نه سال گذشته، باربار با رهبران طالبان مذاكراتي را انجام داده است. در خبر مربوط به دستگيري ملا عبدالغني برادر، معاون رهبري طالبان اعلام شد كه يكي از دليلهای اصلي كه باعث دستگيري اين عضو رهبري طالبان گرديد، سركشي وي از دستورات آياسآي و تلاش خودسرانه براي مذاكره با دولت افغانستان بوده است.
منبع روزنامه هشت صبح